Ba tuần ở WSL: Khi bàn thắng thôi kể thay câu chuyện của tuyển Mỹ

Phút bù giờ thứ tư trên sân Meadow Park, Phallon Tullis-Joyce đã làm gần như mọi thứ một thủ môn có thể làm trong một buổi chiều. Sáu pha cản phá, trong đó hai lần khép góc trước Stina Blackstenius và một lần đổ người chặn cú dứt điểm của Caitlin Foord. Vậy mà khi trọng tài thổi hết trận, Manchester United vẫn rời London với tỷ số 1-1, và trên bảng thống kê, tên cô nằm ở cột nhận bàn thua chứ không phải cột giữ sạch lưới. Đó là khoảnh khắc khiến tôi ngồi lại rất lâu sau tiếng còi mãn cuộc, bởi nó gói gọn điều đang diễn ra với các tuyển thủ Mỹ tại Women's Super League mùa này. Ba tuần đã trôi qua kể từ khi WSL khởi tranh. Mùa trước, người ta đếm bàn thắng của Alyssa Thompson và những trận giữ sạch lưới của Tullis-Joyce như thước đo cho sự hiện diện của các cầu thủ Mỹ ở Anh. Năm nay, những con số đẹp đẽ ấy chưa xuất hiện đủ nhiều. Nhưng tôi không phải người đưa tin nhanh, tôi là người ghi lại nhịp thở của những trận cầu, và nhịp thở của ba tuần vừa qua kể một câu chuyện khác hẳn với những gì các ô thống kê gợi ra. Bối cảnh thì ai cũng rõ. World Cup nữ đang đến gần, và với một đội tuyển quốc gia có chiều sâu như Mỹ, từng phút thi đấu ở cấp câu lạc bộ đều mang giá trị gấp đôi. Chelsea đang xây lại hàng công quanh những cái tên trẻ. Manchester United chọn lối chơi trực diện, ít chạm, dựa vào khả năng phản xạ của người gác đền. Manchester City xoay vòng tuyến giữa dày đặc đến mức một tiền vệ trụ tốt vẫn phải kiên nhẫn ngồi ngoài. Arsenal thì vẫn là Arsenal, kiểm soát bóng, ban bật, và đôi khi tự làm khó mình bằng những pha hãm thành thiếu dứt khoát. Đặt bốn cầu thủ Mỹ vào bốn hệ thống ấy, ta sẽ thấy vì sao cùng một chuyện 'không ghi bàn' lại mang bốn ý nghĩa khác nhau. Phỏng vấn không phải để hỏi, mà để bắt nhịp tim người đối diện. Tôi áp nguyên tắc đó vào việc theo dõi các trận đấu: đừng đọc bảng số liệu trước, hãy nhìn cách một cầu thủ di chuyển khi bóng không ở chân mình. Với Alyssa Thompson, điều đó quan trọng hơn bao giờ hết. Cô gái này đã có trận đá chính thứ ba liên tiếp cho Chelsea, và lần này là 87 phút trước Birmingham City trong chiến thắng 2-0. Không có bàn thắng. Nhưng nếu chỉ nhìn vào đó, người ta sẽ bỏ qua việc cô là mắt xích khởi phát cho gần như toàn bộ sức ép của đội chủ nhà. Ở phút thứ tám, Thompson ép sát buộc thủ môn Sophie Baggaley phải đẩy bóng ra từ cự ly gần, và chính quả bóng bật ra ấy trở thành bàn mở tỷ số cho Lexi Potter. Sau đó cô còn có một cú dứt điểm bị chặn, một đường chuyền đặt Ellie Carpenter vào thế thuận lợi, và một quả tạt đưa Sjoeke Nüsken đánh đầu đưa bóng đi trúng xà ngang trong hiệp một. Chelsea kết thúc trận với 72% thời lượng kiểm soát bóng. Đây là điểm tôi muốn nhấn mạnh, bởi nó đi ngược lại trực giác thông thường: một tiền đạo không ghi bàn vẫn có thể là người quyết định thế trận, và với Thompson mùa này, cô đang chơi tròn trịa hơn hẳn so với chính cô của mùa trước. Tôi thấy ở cô sự thay đổi trong cách chọn vị trí. Mùa trước, cô săn bàn. Mùa này, cô dựng bàn cho tập thể rồi mới tìm cơ hội của mình. Đó là một bước tiến về tư duy, dù nó không được ghi nhận bằng những con số mà người hâm mộ muốn thấy. Naomi Girma lại là một câu chuyện hoàn toàn khác, và có lẽ là câu chuyện đáng chú ý nhất trong ba tuần qua. Cô vẫn chưa có phút nào ở Premier League nữ. Trong trận Chelsea thắng Birmingham City 2-0 hôm thứ Bảy, cô ngồi dự bị và không được tung vào sân. Cơ hội của cô đến từ Champions League, nơi cô đá trọn 180 phút qua hai lượt trận vòng loại gặp Real Sociedad và ghi một bàn trong thắng lợi 5-2 ở lượt đi. Tôi đã theo dõi rất kỹ cách Girma xử lý ở đấu trường châu Âu, và tôi khẳng định cô hoàn toàn đủ khả năng đóng góp. Vấn đề không nằm ở phong độ. Vấn đề nằm ở cách Chelsea đang phân bổ phút thi đấu. Một trung vệ được xem là trụ cột của đội tuyển Mỹ mà lại chưa được HLV tin dùng ở giải quốc nội là tín hiệu cần đọc cẩn thận. World Cup đang đến gần, và với một cầu thủ giữ vai trò trung tâm nơi hàng phòng ngự đội tuyển, việc thường xuyên đá chính ở câu lạc bộ không chỉ là chuyện thể trạng, mà là chuyện nhịp cảm giác trận đấu. Tôi e rằng Chelsea chưa tìm ra được cách dùng cô, chứ không phải cô chưa đủ trình độ. Người giữ nhịp đứng sau hàng rào, nhưng cả đội hình chạy theo từng nhịp của ông. Câu đó đúng với vai trò của Sam Coffey ở Manchester City. Coffey vào sân từ phút 62, thay Laura Blindkilde Brown, trong trận City ngược dòng thắng Liverpool 4-2. Đội chủ nhà đang bị dẫn 2-1 và cần lấy lại quyền kiểm soát tuyến giữa. 28 phút cuối, cô không ghi bàn, không kiến tạo, nhưng mang đến đúng thứ mà một trận đấu đang nghiêng cần: sự điềm tĩnh, khả năng thu hồi bóng, và một nhịp chuyền ổn định để tuyến trên yên tâm đẩy lên. City ghi thêm hai bàn ở giai đoạn muộn. Điều tôi muốn nói với độc giả là: đóng góp không phải lúc nào cũng nằm trên bảng tỷ số. Đôi khi nó là việc giúp một tập thể tìm lại nhịp của chính mình, và tạo bệ phóng cho những người xung quanh. Coffey đang cho City thấy cô làm được điều đó. Nhưng cô mới chỉ chơi 71 phút qua ba trận WSL đầu tiên, đều từ ghế dự bị. Với tuyển Mỹ, câu hỏi bây giờ không còn là chất lượng, mà là liệu HLV có mở rộng vai trò cho cô hay không. Phía bên kia chiến tuyến, Emily Fox đã có một buổi chiều đáng nói trong trận Arsenal hòa Manchester United 1-1. Cô góp phần không nhỏ vào việc hạn chế các cơ hội của United, đọc tình huống tốt trong những pha chuyển trạng thái nhanh của đối phương. Đây là mẫu hậu vệ mà tôi rất quý: không cần phô diễn, chỉ cần đúng vị trí, đúng thời điểm, và gần như không mắc lỗi. Cô là mẫu cầu thủ khiến hàng phòng ngự vận hành trơn tru mà người xem khó nhận ra công lao. Tullis-Joyce, ở phía đối diện, đã làm nhiều hơn thế. Cô cản phá sáu lần trong ngày United phải đối mặt 17 cú dứt điểm. Với bảy lần khoác áo đội tuyển Mỹ và năm trận giữ sạch lưới, cô đã khẳng định chỗ đứng trong nhóm thủ môn của HLV. Màn trình diễn trước một đối thủ mạnh như Arsenal chỉ làm hồ sơ của cô dày thêm. Vấn đề còn lại là khả năng phân phối bóng. Lối chơi trực diện của United phát huy điểm mạnh của cô, nhưng lại ít tạo cơ hội để cô rèn sự điềm tĩnh và tầm chuyền dài cần thiết khi đội cần dựng bóng từ tuyến dưới. Nếu tuyển Mỹ muốn một thủ môn biết tham gia vào khâu triển khai, đây là phần cô cần cải thiện. Và đây là chỗ tôi xin phép đi ngược lại số đông. Dư luận Anh và cả một phần truyền thông Mỹ đang nhìn ba tuần này bằng câu hỏi: 'Các ngôi sao Mỹ ghi được bao nhiêu bàn, giữ được bao nhiêu trận sạch lưới?' Cách đặt vấn đề ấy nghe hợp lý nhưng lại bỏ sót chính điều quan trọng nhất. Bàn thắng là sản phẩm cuối cùng của một chuỗi vận hành, còn sạch lưới là kết quả của cả một hệ thống phòng ngự chứ không phải của riêng thủ môn. Khi ta lấy hai chỉ số đầu ra ấy làm thước đo duy nhất, ta vô tình biến những cầu thủ đang làm tốt công việc cấu trúc thành người bị nghi ngờ, và biến những vấn đề thật sự như phân bổ phút thi đấu thành chuyện phụ. Nhìn kỹ dữ liệu sẽ thấy bức tranh ngược lại. Thompson chạm bóng nhiều hơn, tham gia vào nhiều tình huống tấn công hơn mùa trước, chỉ là cô chưa ghi bàn. Tullis-Joyce cản phá nhiều hơn mức trung bình của chính cô, chỉ là bàn thua đến ở phút bù giờ. Coffey làm thay đổi nhịp trận đấu mà không cần một pha lập công. Còn Girma, người có chỉ số phòng ngự tốt nhất trong số họ ở đấu trường châu Âu, lại đang bị treo trên ghế dự bị ở giải quốc nội. Nếu chỉ đếm bàn thắng, ta sẽ kết luận sai rằng cả bốn người đang chững lại. Nhưng thực tế, ba trong bốn người đang chơi đúng hoặc hơn kỳ vọng, và một người đang gặp vấn đề nằm ngoài tầm kiểm soát của cô. Đó cũng là lý do tôi luôn cẩn trọng với những bản đồ nhiệt và các chỉ số tấn công được trình bày như một dạng bói toán. Chúng đo lường một phần rất nhỏ của trận đấu, và thường không cho thấy vai trò thật của một cầu thủ trong hệ thống chiến thuật. Một tiền vệ trụ như Coffey có thể có bản đồ nhiệt rất khiêm tốn, nhưng nếu không có cô, tuyến giữa City không giữ được trật tự. Một trung vệ như Girma có thể có chỉ số phòng ngự xuất sắc, nhưng nếu HLV không chọn cô, các con số ấy chẳng nói lên điều gì về vị thế thật của cô. Điều đáng theo dõi tiếp theo không phải là khi nào Thompson ghi bàn, mà là cô ấy sẽ ghi bàn trong vai trò nào. Nếu cô tiếp tục đóng vai người dựng thế trận, việc các đồng đội như Potter hay Nüsken hưởng lợi từ những pha bóng của cô sẽ trở thành thước đo mới cho giá trị của cô ở Chelsea. Với Girma, câu hỏi là liệu Chelsea có trao cô suất đá chính ở Premier League nữ trong hai vòng tới, bởi World Cup không cho ai thêm thời gian. Với Tullis-Joyce, hãy xem liệu cô có giữ được sự ổn định khi phải đối mặt với những đối thủ chơi bóng ngắn và khai thác khoảng trống phía sau hàng thủ. Với Coffey, hãy đợi xem HLV có nâng số phút của cô lên hay không, bởi 71 phút sau ba vòng là quá ít cho một tiền vệ đang ở độ chín. Một chiếc danh thiếp rơi xuống thảm cỏ, định mệnh tự nhặt lấy. Với tôi, bóng đá luôn như vậy: cơ hội hiếm khi đến qua một khoảnh khắc hào nhoáng, mà qua sự chuẩn bị lặng lẽ trong nhiều tuần. Ba tuần WSL vừa qua chính là những tuần chuẩn bị như thế. Đội tuyển Mỹ sẽ không được hưởng lợi từ những bàn thắng đẹp ở câu lạc bộ nếu các cầu thủ không có đủ phút thi đấu và đúng vai trò chiến thuật. Bàn thắng rồi sẽ đến, còn nhịp điệu thì phải được xây từ bây giờ. Tôi sẽ tiếp tục theo dõi bốn người họ, không phải qua các ô thống kê, mà qua nhịp di chuyển của họ trên sân.