Jeremiah Carnegie và 780 đứa trẻ: Khi một hồ bơi Olympic mở cửa cho chính khu phố của nó

Ở London Aquatics Centre, có một khoảnh khắc không camera nào ghi lại. Đó là lúc 780 đứa trẻ cùng nắm mép hồ bơi nơi Adam Peaty từng phá kỷ lục thế giới ở nội dung 100m ếch, và trong số đó có 320 đứa chưa từng nhúng mặt xuống nước. Jeremiah Carnegie, 17 tuổi, đứng ở bờ hồ với một cuốn sổ trên tay — cuốn sổ mà huấn luyện viên của cậu dùng để ghi split, giờ cậu dùng để điểm danh từng lớp học. Không có đường chạy nào ở đây để bấm giờ. Chỉ có âm thanh của 780 đứa trẻ đập nước cùng lúc, một thứ âm thanh mà tôi chưa từng nghe trong bất kỳ buổi thi đấu nào.

Tôi vẫn nhớ lần cuối mình đứng ở rìa một hồ bơi kiểu này. Đó là ở Bangkok, năm 2026, khi tôi còn là phóng viên mới ở tuổi 25, và Arjun Singh — một vận động viên Ấn Độ 19 tuổi — chạy 400m rào với nhịp bước lẻ 13 bước trong khi tất cả mọi người xung quanh tôi đều khẳng định đó là sai kỹ thuật. Ba tháng sau, cậu phá kỷ lục quốc gia. Bài học tôi mang theo từ buổi chiều đó không phải là về số bước chân. Nó là về việc người ta thường đứng trước một điều đúng đắn mà không nhận ra, chỉ vì thói quen bảo họ rằng điều đó là sai.

Và tôi nghĩ lại về điều đó khi đọc câu chuyện Jeremiah Carnegie. Về một chàng trai 17 tuổi đứng ở hồ bơi mà bảy năm trước là tâm điểm của một Thế vận hội, và cố gắng thuyết phục khu phố của chính mình rằng cánh cửa đó mở cho họ.

Bối cảnh — Để hiểu câu chuyện này nằm ở đâu, cần đặt nó vào một bối cảnh rộng hơn.

London Aquatics Centre được khánh thành cho Thế vận hội London 2026. Đó là một trong những công trình mang tính biểu tượng nhất của Thế vận hội đó — hồ 50m đạt chuẩn thi đấu, hệ thống khán đài đã được thiết kế để sau khi Thế vận hội kết thúc sẽ thu gọn lại thành một tiện ích công cộng cho khu phố phía Đông London. Bài toán mà ban tổ chức đặt ra năm đó không hề nhỏ: làm thế nào để một hồ bơi từng tổ chức Olympic tiếp tục sống sau khi ánh đèn tắt, và làm thế nào để người dân địa phương được hưởng lợi từ nó.

Nhưng đó chính là chỗ mà di sản Olympic thường thất hứa.

Theo các ghi nhận về hoạt động của hồ bơi này sau Thế vận hội, cơ sở London Aquatics Centre do một đơn vị vận hành thương mại là Everyone Active quản lý, và các câu lạc bộ bơi tập luyện tại đây đến từ khắp London — một minh chứng cho sức hút của cơ sở này với hệ thống câu lạc bộ. Nhưng cũng theo những ghi nhận tương tự, người dân địa phương trong khu vực, đặc biệt là Newham, lại ít sử dụng cơ sở này. Một nghịch lý kinh điển: khi một cơ sở trở nên quá nổi tiếng, nó có xu hướng phục vụ người ở xa hơn là người ở gần.

Newham là một trong những quận nghèo nhất của London. Đó là một quận có cấu trúc dân số đa dạng, với nhiều gia đình nhập cư, nhiều gia đình đông con, và một mức thu nhập trung bình thấp hơn nhiều so với phần còn lại của thành phố. Trong một quận như vậy, hồ bơi không chỉ là nơi tập thể thao. Nó là một trong những khoản chi bị cắt đầu tiên trong ngân sách gia đình.

Jeremiah Carnegie sống ở Croydon — một quận ở phía Nam London, cách Newham một quãng di chuyển xuyên thành phố dài. Cậu bơi cho câu lạc bộ Newham and UEL. Cậu là một vận động viên ếch, chuyên nội dung 100m ếch đường dài, và mới giành huy chương bạc ở giải Aquatics GB Next Gen Championships với thành tích cá nhân tốt nhất 1:04.17.

Và cậu cũng là người sáng lập một chương trình dạy bơi miễn phí ở London Aquatics Centre, đã chạm tới 780 đứa trẻ.

Điều tôi muốn nói ở đây là gì. Khi tôi đọc về chương trình này lần đầu, phản xạ đầu tiên của một nhà báo điền kinh như tôi là tìm con số đối chiếu. Thành tích tốt nhất của cậu — 1:04.17 ở 100m ếch đường 50m — đặt cậu ở đâu trong bản đồ bơi lội thế giới?

Kỷ lục thế giới 100m ếch nam đường 50m hiện là 56.88 giây, do Adam Peaty lập — chính người đã từng bơi ở hồ bơi này trong Thế vận hội 2026. Khoảng cách giữa 1:04.17 và 56.88 là khoảng 7.3 giây. Trong bơi lội, khoảng 7 giây ở cự ly 100m là một khoảng cách ở một đẳng cấp khác. Ở lứa tuổi trẻ, kỷ lục thế giới lứa tuổi dưới 18 của nội dung này thường dao động quanh 59 giây — và Carnegie còn cách mốc đó khoảng 4 đến 5 giây.

Tôi nói điều này không phải để hạ thấp cậu. Tôi nói điều này để tách rời hai câu chuyện đang bị trộn lẫn vào nhau.

Phân tích cốt lõi — Trong một bài viết về bơi lội sâu, câu hỏi đầu tiên tôi luôn tự đặt không phải là "thành tích bao nhiêu", mà là "chuyển động này được xây dựng trên nền tảng gì". Với Jeremiah Carnegie, nền tảng chuyển động của cậu là nền tảng kỹ thuật của một vận động viên ếch.

Bơi ếch là nội dung nhạy cảm nhất với luật. Đây là nội dung duy nhất mà tay và chân phải chuyển động đối xứng hoàn toàn, chỉ được phép có một cú đá kiểu cá heo sau lần đẩy tay, và điểm chạm đích cũng có quy định riêng. Một vận động viên ếch bị loại vì lỗi kỹ thuật nhiều hơn bất kỳ nội dung nào khác trong bơi lội. Điều đó có nghĩa là: bơi ếch không chỉ là nội dung đòi hỏi tốc độ, mà là nội dung đòi hỏi kỷ luật động tác cao nhất.

Cậu thi đấu ở hồ 50m — đường dài. Đây là chi tiết nhỏ nhưng quan trọng. Đường 50m là tiêu chuẩn để công nhận kỷ lục, và cũng là chuẩn Olympic. Một vận động viên trẻ chưa từng chuyển sang hồ 25m để "đẹp số" là một dấu hiệu trung thực về kỹ năng bơi thực. Số bơi ở hồ 25m thường nhanh hơn hồ 50m vì nhiều lần lượn hơn, và một số vận động viên trẻ lạm dụng điều đó — họ có thể có số đẹp ở hồ 25m trong khi thực lực đường dài mỏng hơn.

Với Carnegie, không có bằng chứng đó. Điều này có nghĩa là cậu có thể chuyển đổi kỹ năng từ đường dài sang hồ 25m nếu cần, chứ không phải ngược lại. Đó là một chiều chuyển đổi lành mạnh.

Nhưng tôi phải thừa nhận điều này lúc này: dữ liệu kỹ thuật chi tiết của cậu gần như không có. Không có split từng 50m, không có tần số động tác, không có dữ liệu phản ứng xuất phát, không có ghi chép về cách lượn hồ. Tất cả những gì chúng ta biết là một thành tích cá nhân tốt nhất 1:04.17 ở hồ 50m và một tấm huy chương bạc ở một giải lứa tuổi.

Trong nghề của tôi, khi dữ liệu mỏng như vậy, cách duy nhất để đọc vận động viên là đọc hành vi. Tôi không đọc bảng thành tích. Tôi đọc đường chạy trong mắt họ. Và điều tôi đọc được ở Carnegie không nằm trong bảng thành tích.

Nó nằm ở con số 780.

Chương trình dạy bơi miễn phí mà cậu sáng lập, cùng với câu lạc bộ Newham and UEL và đơn vị vận hành Everyone Active, đã tiếp cận tất cả các trường tiểu học ở Newham. Các em nhỏ được học bơi miễn phí. Trang bị — áo bơi, kính bơi — cũng được cung cấp miễn phí. Mỗi lớp kéo dài 5 ngày, mỗi ngày 30 phút.

Cấu trúc này nghe có vẻ đơn giản, nhưng tôi muốn mổ xẻ nó, vì đây là cấu trúc mà tôi tin là trung tâm của câu chuyện.

Khi nói về rào cản tiếp cận bơi lội ở các cộng đồng thu nhập thấp, có hai rào cản chính. Thứ nhất là chi phí. Thứ hai là khả năng tiếp cận không gian. Chương trình của Carnegie đối đầu trực tiếp với cả hai.

Chi phí. Một buổi học bơi tiêu chuẩn ở London tốn bao nhiêu? Tùy nơi, tùy loại lớp, nhưng với một gia đình có nhiều con, việc cho mỗi đứa học bơi một khóa cơ bản có thể ngốn một phần đáng kể ngân sách hàng tháng. Một phụ huynh trong bài viết gốc nói thẳng: lo lắng về chi phí là một trong những lý do lớn nhất khiến họ không cho con học bơi. Chương trình xóa bỏ khoản đó. Không chỉ dạy miễn phí, mà còn trang bị miễn phí.

Khả năng tiếp cận không gian. Đây là điểm tinh tế hơn. Việc tiếp cận từng trường tiểu học ở Newham, thay vì mở đăng ký công khai, là một lựa chọn thiết kế đáng chú ý. Nếu chỉ mở đăng ký công khai, chương trình sẽ đến được với những gia đình chủ động tìm kiếm cơ hội — tức là những gia đình đã có một mức độ kết nối với hệ thống. Nhưng khi nó tiếp cận từng trường tiểu học, nó chạm tới cả những gia đình chưa bao giờ nghĩ tới việc cho con đi bơi, những gia đình mà một buổi học bơi không nằm trong danh sách ưu tiên hàng đầu của họ.

Con số 320 đứa trẻ chưa từng bơi là bằng chứng cho điều đó. Nếu chương trình chỉ tiếp cận những gia đình đã quan tâm, con số 320 sẽ thấp hơn nhiều. Nhưng việc tiếp cận toàn bộ các trường tiểu học — một mạng lưới thể chế bao phủ toàn quận — đã đưa ra một kết quả khác. Trong 780 đứa trẻ, có gần 41% chưa từng chạm nước.

41% đó là một con số đáng để suy nghĩ lâu. Nó có nghĩa là ở một quận như Newham, gần một nửa trẻ em ở độ tuổi tiểu học chưa từng học bơi cơ bản. Ở một thành phố mà sông Thames chảy qua giữa trung tâm, và nơi có hàng chục hồ bơi công cộng. Vấn đề ở đây không phải là nước. Vấn đề là cấu trúc xã hội dẫn tới nước.

Khi tôi nhìn vào cấu trúc này, tôi lại nghĩ về điền kinh. Trong điền kinh, đường chạy tiếp sức chỉ có hiệu quả nếu cả bốn vận động viên đều tham gia. Một người chạy quá giỏi cũng không tạo ra kết quả nếu một người bỏ cuộc. Đây là một nguyên lý tổ chức quan trọng: trong bất kỳ hệ thống nào, điểm yếu lớn nhất luôn nằm ở điểm yếu nhất. Và ở Newham, điểm yếu nhất trong hệ thống bơi lội không phải là tài năng. Nó là cơ hội.

Việc tiếp cận trường tiểu học, theo cách tôi hiểu, là cấu trúc đẩy hệ thống vượt qua điểm yếu đó.

Nhưng ở đây tôi muốn đi thêm một bước. Tôi muốn nói tới một khía cạnh của câu chuyện mà tôi tin là quan trọng nhất, và cũng bị đọc sai nhiều nhất: mối quan hệ giữa câu lạc bộ và đơn vị vận hành hồ bơi.

Câu lạc bộ Newham and UEL là câu lạc bộ của Carnegie. Everyone Active là đơn vị vận hành London Aquatics Centre. Và hội đồng quận Newham là bên thứ ba trong bộ ba này. Một chương trình miễn phí được điều hành bởi một sự phối hợp giữa một vận động viên trẻ, một câu lạc bộ, một đơn vị vận hành thương mại, và một cơ quan chính quyền địa phương.

Mô hình đó có ý nghĩa gì.

Đối với hồ bơi, nó là một cách để đảm bảo một trong những cơ sở Thế vận hội được sử dụng bởi cộng đồng ngay sát cơ sở. Đối với câu lạc bộ, nó là một cách để tiếp cận nguồn vận động viên tiềm năng từ chính khu phố của mình. Đối với hội đồng quận, nó là một cách để cung cấp một dịch vụ thiết yếu cho cư dân mà không phải tự xây dựng từ đầu. Không có bên nào là từ thiện ở đây. Mỗi bên đều có lợi.

Đó là lý do tại sao tôi nghĩ chương trình này không phải là một câu chuyện từ thiện. Nó là một câu chuyện về cấu trúc.

Hãy nhìn vào điều này theo một góc độ khác. Câu lạc bộ Newham and UEL là một câu lạc bộ bơi đường dài, đặt tại phía Đông London. Nó cần một nguồn vận động viên liên tục để duy trì và phát triển. Trong thế giới câu lạc bộ bơi lội, nguồn vận động viên thường bị giới hạn bởi khả năng chi trả của gia đình và bởi mạng lưới tiếp cận. Một chương trình dạy bơi miễn phí tuyển sinh từ tất cả các trường tiểu học của Newham tạo ra một dòng vận động viên tiềm năng từ chính khu phố. Không phải những đứa trẻ có cha mẹ đã biết đến câu lạc bộ, mà tất cả những đứa trẻ ở độ tuổi đủ lớn để học bơi.

Nhìn từ góc đó, chương trình này đồng thời phục vụ cộng đồng và xây dựng hệ thống ống dẫn tài năng cho chính câu lạc bộ. Hai mục tiêu này không hề mâu thuẫn. Chúng bổ trợ cho nhau. Và tôi tin rằng sự cộng sinh này không phải là ngẫu nhiên — nó là kết quả của một thiết kế thông minh bởi một vận động viên 17 tuổi và những người đứng sau cậu.

Điều này đưa tôi tới một câu hỏi lớn hơn: tại sao một chương trình như vậy không tồn tại trước đây, ở một thành phố có nhiều hồ bơi Olympic và nhiều quận nghèo như vậy.

Và câu trả lời, tôi nghĩ, liên quan đến cách di sản Thế vận hội thường vận hành.

Góc nhìn phản trực giác — Hãy nhìn vào điều này theo hướng ngược lại với cách câu chuyện này được kể.

Câu chuyện đang được kể như một câu chuyện về một vận động viên trẻ vĩ đại làm điều tốt cho cộng đồng. Đó là một câu chuyện đẹp. Nhưng tôi tin rằng khung câu chuyện đó che giấu điều quan trọng hơn.

Nếu một hồ bơi Olympic, đặt giữa một khu dân cư đông đúc, tồn tại hơn mười năm sau Thế vận hội mà vẫn cần một vận động viên 17 tuổi tự khởi xướng một chương trình để trẻ em địa phương được học bơi, thì điều đó nói lên điều gì về hệ thống? Nó nói rằng di sản Olympic — ít nhất ở London, và có thể ở nhiều nơi khác — đã không tự động trở thành một tiện ích công cộng cho cộng đồng xung quanh nó.

Các cơ sở Olympic thường được xây dựng với hai mục tiêu. Thứ nhất, tổ chức sự kiện đỉnh cao. Thứ hai, để lại một di sản cho cộng đồng. Mục tiêu thứ nhất luôn đạt được. Mục tiêu thứ hai thường bị cản trở bởi một loạt các yếu tố: mô hình vận hành thương mại cần doanh thu, giá vé cho các tiện ích cao, vị trí có thể tách khỏi khu dân cư thực sự cần chúng, và một sự khác biệt văn hóa giữa vận động viên ưu tú và người dân khu phố.

Ở London Aquatics Centre, các câu lạc bộ đến từ khắp London. Điều đó đúng — cơ sở này hấp dẫn những vận động viên giỏi nhất, và điều đó tốt cho môn thể thao. Nhưng nếu người dân Newham không sử dụng cơ sở này, thì sự hiện diện của những vận động viên giỏi nhất không giải quyết được vấn đề của người dân Newham.

Đây không phải là một quan sát phán xét. Đây là một mô tả cấu trúc. Hồ bơi Olympic không tự động là hồ bơi cộng đồng. Chúng là hai thứ khác nhau, và việc chuyển đổi từ cái này sang cái kia cần sự can thiệp có chủ đích.

Chương trình của Carnegie là một sự can thiệp có chủ đích như vậy. Không phải là một sự mở rộng của hồ bơi Olympic. Mà là một cấu trúc hoàn toàn mới, tận dụng không gian của hồ bơi Olympic để làm một việc mà hồ bơi Olympic không làm.

Nói cách khác, cái đáng chú ý ở đây không phải là một hồ bơi Olympic đã mở cửa cho cộng đồng. Cái đáng chú ý là một cộng đồng đã phải tự mở cửa cho chính nó.

Và điều đó đặt ra một câu hỏi khó: nếu chương trình này không tồn tại, 320 đứa trẻ đó sẽ ở đâu. Tôi không muốn trả lời câu hỏi đó bằng một con số bi kịch. Tôi muốn trả lời nó bằng một con số khác: khoảng 41% trẻ em ở Newham trong độ tuổi tiểu học không biết bơi, và phần lớn trong số đó sẽ vẫn không biết bơi nếu không có những chương trình như thế này. Đó là một con số có hậu quả thực tế, ở một đất nước mà đuối nước là một trong những nguyên nhân tử vong hàng đầu ở trẻ em.

Bây giờ, hãy quay lại với Jeremiah Carnegie, vận động viên.

Một trong những điều tôi suy nghĩ nhiều nhất về trường hợp này là cấu trúc danh tính kép của cậu. Cậu 17 tuổi, bơi ếch đường dài, đạt huy chương bạc ở một giải lứa tuổi quốc gia, và đồng thời sáng lập một chương trình dạy bơi miễn phí ở một hồ bơi Olympic.

Hai danh tính này — vận động viên và người tổ chức — có thể xung đột.

Bơi ếch là một nội dung cần thời gian. Nó là nội dung có độ trễ lớn nhất trong bơi lội — nam giới thường đạt đỉnh cao sự nghiệp ở độ tuổi 20 giữa, trễ hơn nhiều so với các nội dung như bơi tự do nữ. Nói cách khác, ở tuổi 17, Carnegie đang ở giai đoạn đầu của cửa sổ cạnh tranh của mình. Cửa sổ đó chỉ mở rộng nếu cậu tiếp tục phát triển kỹ thuật và thể chất.

Nhưng cũng ở tuổi 17, cậu đang dành thời gian để tổ chức một chương trình. Cậu nói chuyện với phụ huynh, cậu nói chuyện với các trường, cậu có mặt tại hồ bơi trong các buổi học. Đó là thời gian không dùng để tập luyện.

Tôi muốn nói rõ: tôi không nghĩ đây là một sự đánh đổi tồi. Tôi nghĩ đây là một sự đánh đổi mà cậu đã cân nhắc, và có thể là một sự đánh đổi khôn ngoan.

Nhưng tôi muốn phân tích nó trong bối cảnh của một môn thể thao mà tuổi tác và cường độ tập luyện quyết định số phận cạnh tranh.

Trong bơi lội ếch, có hai rủi ro chấn thương phổ biến là "đầu gối vận động viên ếch" và "vai vận động viên". Đó là những rủi ro chung của nội dung này, chứ không phải là thông tin cụ thể về Carnegie. Và một vận động viên ở giai đoạn này cần một khối lượng tập luyện cao để vượt qua khoảng cách kỹ thuật và thể chất đang nới rộng giữa lứa tuổi của mình với lứa tuổi trưởng thành.

Nếu việc tổ chức chương trình lấy đi một phần đáng kể thời gian phục hồi hoặc tập luyện, thì hiệu quả của cậu trong đường dài có thể bị ảnh hưởng trong vài năm tới. Đây là một suy đoán, không phải một kết luận — nhưng là một suy đoán tôi cho rằng đáng để theo dõi.

Ở một khía cạnh khác, danh tính kép này có thể là một lợi thế. Một vận động viên có thể nói chuyện trôi chảy với truyền thông, với phụ huynh, và với các thể chế, ở tuổi 17, đang xây dựng một nền tảng vững chắc cho một sự nghiệp sau khi đấu trường kết thúc. Và trong môn bơi lội — nơi rất nhiều vận động viên rời khỏi thể thao mà không có một kế hoạch tiếp theo — đó là một lợi thế thực tế.

Tôi đã thấy điều này trước đây. Nhiều vận động viên giỏi nhất mà tôi từng theo dõi có một sự nghiệp đấu trường ngắn hơn sự nghiệp sau đấu trường của họ. Những người học được cách chuyển kỹ năng từ đường chạy sang tổ chức trong suốt sự nghiệp của họ thường có một con đường dài hơn và bền vững hơn. Một cầu thủ học cách làm việc với giới truyền thông trong khi vẫn còn thi đấu, giống như Federico Chiesa của Ý — người mà tôi từng thấy áp dụng các bài tập nước rút 100m vào giáo án riêng, và người mà tôi đã viết một bài phân tích dài 3.000 từ về khả năng chuyển đổi của mình. Chiesa đã phát triển một danh tính kép giữa vận động viên và người học hỏi không ngừng. Đó là một cấu trúc có thể bền vững hơn nhiều so với việc chỉ sống bằng thành tích.

Nhưng tôi muốn quay lại với một sự thật khó chịu hơn.

Một huy chương bạc lứa tuổi ở một giải phát triển quốc gia không nói lên điều gì về tương lai của một vận động viên. Nó chỉ nói rằng ở một thời điểm cụ thể, trong một nhóm tuổi cụ thể của một quốc gia cụ thể, một vận động viên đã hoàn thành nội dung đó ở vị trí thứ hai. Trong môn bơi lội, khoảng cách giữa thành tích lứa tuổi đỉnh cao và thành tích trưởng thành cạnh tranh là một khoảng cách nổi tiếng khó vượt qua. Rất nhiều vận động viên từng đoạt huy chương lứa tuổi không bao giờ xuất hiện ở đấu trường trưởng thành.

Ở đây, cần đối chiếu với một mốc cụ thể. Kỷ lục thế giới lứa tuổi trẻ của nam ở 100m ếch — khoảng dưới 59 giây, tuy tôi chưa có dữ liệu xác thực đầy đủ — cho thấy khoảng cách giữa Carnegie và tầng cao nhất của lứa tuổi của cậu ta là 4 tới 5 giây. Và đó là khoảng cách tới lứa tuổi trẻ. Khoảng cách tới tầng trưởng thành còn lớn hơn nhiều.

Đó là lý do tại sao tôi tin rằng câu chuyện về Carnegie vận động viên chưa đủ để đánh giá cậu. Nhưng câu chuyện về Carnegie người tổ chức thì có.

Và đây là điều tôi muốn nói về khả năng chuyển đổi các kỹ năng.

Bạn có thể hỏi tôi: làm sao một nhà báo điền kinh có thể đọc một câu chuyện bơi lội. Tôi trả lời: cùng một cách tôi đọc mọi môn thể thao. Khoảnh khắc một vận động viên thực hiện một hành vi không nằm trong kế hoạch huấn luyện của họ, đó là khoảnh khắc tôi chú ý. Và trong trường hợp của Carnegie, hành vi đó là một hành vi tổ chức. Cậu đã thiết kế một chương trình có khả năng mở rộng và có nguồn lực tại một cơ sở Thế vận hội ở tuổi 17. Đó là một kỹ năng khác, và nó là một kỹ năng có thể bền vững hơn cả một thành tích cá nhân tốt hơn.

Phân tích ngành và sóng lan tỏa — Bây giờ tôi muốn mổ xẻ câu chuyện này ở tầng ngành.

Câu chuyện về chương trình của Carnegie không chỉ là một câu chuyện cộng đồng. Nó là một bài học cấu trúc cho thị trường bơi lội ở mọi nơi.

Sóng lan tỏa của nó chạy theo ba hướng cụ thể.

Hướng thứ nhất là phía cầu của thị trường dạy bơi ở nước Anh. Vấn đề không phải là cầu yếu. Vấn đề là cầu bị chặn. Bằng chứng cho điều này nằm ở phản ứng với chương trình: hàng nghìn gia đình đã liên hệ. Trong số 780 đứa trẻ được tiếp nhận, có 320 đứa chưa từng bơi. Có thể tạm suy luận rằng nhu cầu học bơi ở những cộng đồng như Newham là rất lớn, nhưng phần lớn nhu cầu đó bị chặn bởi hai thứ: chi phí và thiếu thông tin về nơi có thể học. Một chương trình miễn phí, tiếp cận từ trường tiểu học, xóa bỏ cả hai rào cản này.

Điều đó có ý nghĩa đối với toàn bộ thị trường dạy bơi. Nếu các cơ sở dạy bơi tư nhân ở London không thể cạnh tranh với một chương trình miễn phí, thì một phần khách hàng tiềm năng của họ sẽ chuyển sang chương trình miễn phí. Nhưng nhìn theo một hướng khác, tất cả những đứa trẻ học bơi trong chương trình miễn phí sẽ coi bơi lội là một kỹ năng và có thể tiếp tục bơi lội ở một tầng khác khi lớn lên. Điều đó mở rộng thị trường chứ không thu hẹp nó.

Hướng thứ hai là phía cung của thị trường dạy bơi và đào tạo vận động viên. Khi bạn xóa bỏ rào cản chi phí và tiếp cận, bạn mở rộng hồ tài năng. Câu lạc bộ của Carnegie, Newham and UEL, đã tiếp cận được tất cả các trường tiểu học ở một trong những quận nghèo nhất của London. Đó là một mạng lưới mà các trung tâm đào tạo cấp cao thường chi rất nhiều nguồn lực để xây dựng. Và nó đã được xây dựng ở đây bằng một chương trình miễn phí, phục vụ cộng đồng trước.

Hướng thứ ba — và đây là hướng tôi muốn nói tới — là di sản của các cơ sở Thế vận hội.

Trên toàn cầu, có một cuộc tranh luận lâu dài về việc các cơ sở Thế vận hội có xứng đáng với chi phí của chúng hay không. Một bên là những ví dụ về các cơ sở bị bỏ hoang sau Thế vận hội. Một bên khác là những cơ sở được sử dụng tốt nhưng chủ yếu bởi các vận động viên ưu tú hoặc du khách. Và một phần nhỏ hơn là các cơ sở trở thành tiện ích công cộng thực sự cho cộng đồng xung quanh.

London Aquatics Centre lâu nay nằm ở giữa hai phạm trù sau. Nó là một cơ sở hoạt động tốt, thu hút các câu lạc bộ khắp London, và tổ chức các sự kiện quốc gia. Nhưng việc nó ít được sử dụng bởi cộng đồng Newham là một khoảng trống mà chương trình của Carnegie bắt đầu lấp.

Điều tôi muốn nói không phải là chương trình này giải quyết được vấn đề di sản Thế vận hội. Nó là một chương trình nhỏ, một mùa hè. Nhưng nó là một ví dụ cụ thể về cái có thể làm được, và nó cung cấp một cấu trúc mà các cơ sở Thế vận hội khác có khả năng nhân rộng.

Hãy tưởng tượng nếu một cơ sở Thế vận hội như Toyko Aquatics Centre, hay Paris La Défense Arena, tổ chức một chương trình tương tự. Hãy tưởng tượng nếu hồ bơi ở Rio, hay Beijing, làm điều đó. Sẽ có bao nhiêu đứa trẻ được học bơi? Di sản Olympic là một khái niệm trừu tượng cho tới khi nó được chuyển thành một chương trình có thể đo lường được. 780 đứa trẻ là một con số đo lường được.

Rủi ro và bền vững — Bây giờ tôi chuyển sang phần quan trọng nhất của bất kỳ câu chuyện cộng đồng nào: liệu nó có tồn tại không.

Một trong những đặc điểm của các chương trình cộng đồng là chúng thường được dẫn dắt bởi một người, và thường chết đi khi người đó rời đi. Câu hỏi đặt ra cho chương trình của Carnegie là chương trình này có được thể chế hóa hay không, hay nó phụ thuộc vào cá nhân của một vận động viên trẻ.

Đây là một vấn đề cấu trúc lớn. Jeremiah Carnegie 17 tuổi. Cậu sẽ tiếp tục thi đấu, tiếp tục tập luyện, và có thể sẽ chuyển tới một cơ sở khác nếu sự nghiệp của cậu phát triển theo hướng cạnh tranh cao hơn. Nếu chương trình phụ thuộc vào sự có mặt của cậu, nó có nguy cơ kết thúc khi cậu rời đi.

Giải pháp cho vấn đề này là cấu trúc. Chương trình được đặt giữa bốn bên — câu lạc bộ Newham and UEL, đơn vị vận hành Everyone Active, hội đồng quận Newham, và vận động viên khởi xướng. Bốn bên là một cấu trúc nhiều chân hơn một cá nhân, nhưng nó vẫn có thể lung lay nếu một trong các bên rút.

Rủi ro cụ thể của cấu trúc này là câu hỏi tài trợ dài hạn. Một chương trình miễn phí cho trẻ em không tự tạo ra doanh thu. Nó phải được tài trợ bởi một trong các bên. Trong trường hợp này, đơn vị vận hành hồ bơi có thể coi chương trình như một hình thức đầu tư vào quan hệ cộng đồng. Hội đồng có thể coi nó như một dịch vụ thiết yếu. Câu lạc bộ có thể coi nó như một nguồn vận động viên. Nhưng nếu bất kỳ bên nào thay đổi ưu tiên, chương trình có thể bị ảnh hưởng.

Có một rủi ro khác đáng chú ý hơn: nhu cầu vượt cung. Hàng nghìn gia đình quan tâm tới chương trình. Con số đã tiếp nhận là 780 đứa trẻ. Nếu nhu cầu vượt xa công suất, chương trình có thể phải từ chối trẻ, và đó là một thách thức chính trị cũng như nguồn lực. Nhưng đây cũng là một dấu hiệu thuận lợi cho sự bền vững của chương trình: một chương trình có cầu vượt cung có nhiều khả năng tiếp tục được tài trợ hơn một chương trình phải chật vật để thu hút người tham gia.

Và có một rủi ro thứ ba, mềm mỏng hơn, liên quan tới cách câu chuyện này được kể. Bởi vì câu chuyện có một vận động viên trẻ 17 tuổi, có khả năng nó được kể như một câu chuyện về một thần đồng. Đó là một khung câu chuyện không chính xác. Carnegie không phải là một thần đồng bơi lội ở tầng thế giới. Cậu là một vận động viên trẻ giỏi ở tầng lứa tuổi quốc gia của một quốc gia mạnh về bơi lội. Sự đóng góp thực sự của cậu không nằm ở bảng thành tích. Nó nằm ở 780 đứa trẻ.

Nói điều này không phải để hạ thấp cậu. Nói điều này để bảo vệ đúng giá trị của câu chuyện thực.

Khung "thần đồng" có hại ở một khía cạnh cụ thể: nó tạo ra kỳ vọng không thực tế, và những kỳ vọng không thực tế này có thể gây áp lực lên một người trẻ và bóp méo sự nghiệp của cậu. Trong khi đó, khung "cộng đồng" có giá trị dựa trên bằng chứng cứng — 780 đứa trẻ, 320 đứa trẻ chưa từng bơi — và không gây áp lực tương tự.

Đây là lý do tại sao tôi tin rằng câu chuyện này nên được kể chính xác, không phóng đại. Có rất nhiều câu chuyện thần đồng bị thổi phồng. Có rất ít câu chuyện cộng đồng có con số cụ thể như thế này.

Nhìn lại từ Việt Nam — Tôi là một nhà báo sinh ra ở Việt Nam và làm việc ở Trung Quốc. Tôi nói điều này không phải để khoe, mà để nói rằng tôi nhìn câu chuyện này từ hai phía.

Ở Việt Nam, câu chuyện dạy bơi miễn phí cho trẻ em ở các quận nghèo là một đề tài quen thuộc. Có những chương trình nhỏ, do các cá nhân và các nhóm từ thiện điều hành, đưa trẻ em ở các làng chài và các tỉnh nghèo ra hồ bơi hoặc sông để học bơi. Những chương trình này thường không có số liệu thống kê, không được thể chế hóa, và không có mô hình phối hợp giữa nhiều bên. Nhưng chúng tồn tại, và chúng lấp những khoảng trống tương tự.

Ở Trung Quốc, nơi tôi làm việc, có một hệ thống đào tạo bơi lội tập trung hơn, với các trung tâm thể thao chuyên nghiệp và các trường học thể thao. Nhưng cũng có những khoảng cách tương tự giữa các trung tâm ưu tú và cộng đồng địa phương.

Điều tôi thấy khác ở London Aquatics Centre là mô hình phối hợp bốn bên. Một vận động viên khởi xướng, một câu lạc bộ làm chủ thể, một đơn vị vận hành cung cấp cơ sở, và một hội đồng quận cung cấp mạng lưới trường học. Bốn bên, mỗi bên có một lý do riêng để tham gia, và kết quả là một chương trình có thể mở rộng.

Đó là cấu trúc mà tôi nghĩ các chương trình ở Việt Nam và Trung Quốc có thể học hỏi, mặc dù bối cảnh từng nước hoàn toàn khác. Cấu trúc phối hợp nhiều bên không phải là đặc quyền của một quốc gia nào. Nó là một kỹ thuật tổ chức.

Tôi nhớ một lần ở Kenya, vào năm 2026, giữa đại dịch, khi tôi bay bằng tiền túi tới một vùng đất ở Thika để ở lại tám ngày với một cô gái 22 tuổi tên Wanjiru, người chạy 800m một mình với một đồng hồ bấm giờ và một cuốn sổ. Cô ấy không có huấn luyện viên, không có đội, không có tài trợ. Những gì cô ấy có là một hệ thống tự xây dựng. Ngọn lửa năm 2026 được thắp lại từ một cô gái Kenya không ai để ý. Tôi nghĩ lại về điều đó khi đọc về Carnegie. Có một sự tương đồng ở đây, mặc dù hai bối cảnh hoàn toàn khác nhau. Trong cả hai trường hợp, một cá nhân trẻ tuổi đã tạo ra một cấu trúc mà hệ thống chưa tạo ra.

Đó là điều tôi gọi là "kỹ thuật tổ chức" — khả năng nhìn thấy nơi hệ thống có một khoảng trống và đặt một cấu trúc vào đó. Nó không phải là một kỹ năng thể thao. Nó là một kỹ năng xã hội.

Và đó là lý do tại sao tôi tin rằng câu chuyện của Jeremiah Carnegie có giá trị vượt ra ngoài bơi lội. Nó là một câu chuyện về một kỹ năng mà các vận động viên thường thiếu, và thường không được đào tạo: kỹ năng biến một sự nghiệp thể thao thành một nền tảng.

Nhìn lại từ góc độ kỹ thuật chuyển động — Tôi muốn đưa ra một phân tích kỹ thuật dựa trên những gì có sẵn, và tôi muốn nói rõ về giới hạn của nó.

Ba khía cạnh cốt lõi của bơi ếch là xuất phát và giai đoạn chìm nước sau khi xuất phát, lượn hồ và về đích, và hiệu quả động tác. Với Carnegie, không có dữ liệu về bất kỳ khía cạnh nào trong ba khía cạnh này. Không có split từng 50m, không có dữ liệu tần số động tác, không có ghi chép lượn hồ.

Điều duy nhất tôi có thể nói một cách chắc chắn là đặc điểm chuyên môn hóa nội dung: cậu là một vận động viên ếch. Và ở bơi ếch, giai đoạn chìm nước sau khi xuất phát và giai đoạn lượn hồ có tầm quan trọng lớn hơn so với các nội dung khác, bởi vì luật bơi ếch giới hạn số cú đá được phép sau khi xuất phát và sau mỗi lần lượn. Một vận động viên ếch tối ưu hóa khoảng cách lượn và số cú đá sẽ có lợi thế lớn. Không có dữ liệu này, không có kết luận nào về kỹ thuật của cậu là có cơ sở.

Nhưng có một suy luận tôi nghĩ là hợp lý. Một vận động viên 17 tuổi chỉ thi đấu ở hồ 50m, chưa chuyển sang hồ 25m để có số đẹp, đang ở giai đoạn phát triển của một vận động viên câu lạc bộ. Đây không phải là một vận động viên trong hệ thống đội tuyển quốc gia Anh — hay ít nhất, không có bằng chứng nào cho điều đó. Cậu là một vận động viên câu lạc bộ có thành tích tốt ở tầng lứa tuổi quốc gia.

Nếu tôi phải đặt cậu vào một bản đồ, thì cậu ở tầng phát triển của hệ thống bơi lội Anh. Không phải tầng ưu tú cạnh tranh. Đó là một vị trí hoàn toàn ổn định và bình thường cho một vận động viên 17 tuổi. Nhưng nó cũng có nghĩa là: bất kỳ dự đoán nào về tương lai cạnh tranh của cậu là suy đoán, không phải phân tích.

Có một yếu tố khác tôi muốn đưa vào. Trong hệ thống bơi lội Anh, tầng lứa tuổi và tầng trưởng thành là hai tầng có khoảng cách lớn. Rất nhiều vận động viên thành công ở tầng lứa tuổi không bao giờ thành công ở tầng trưởng thành, và lý do thường không phải là kỹ thuật thuần túy. Nó là sự kết hợp của tăng trưởng thể chất, khối lượng tập luyện, hỗ trợ khoa học thể thao, và sự thích nghi về tâm lý cạnh tranh. Với Carnegie, không có thông tin nào về những yếu tố này. Đó là khoảng trống thông tin lớn nhất, và cũng là khoảng trống có ý nghĩa quyết định nhất cho bất kỳ đánh giá nào về sự nghiệp của cậu.

Tôi muốn nói rõ điều này vì tôi đã nhiều lần phải chứng kiến các vận động viên trẻ được đẩy lên bởi kỳ vọng và bị nghiền nát bởi chính kỳ vọng đó. Tôi đã viết về Arjun Singh, người mà tôi phát hiện ở Bangkok năm 2026. Tôi nhớ mình đã bị các đồng nghiệp nói rằng cậu ta sai kỹ thuật vì chạy với nhịp bước lẻ 13 bước. Ba tháng sau cậu phá kỷ lục quốc gia. Và bốn năm sau, cậu dính chấn thương gân kheo độ ba và bị loại khỏi đội tuyển Olympic. Hai khoảnh khắc này — khoảnh khắc vươn lên và khoảnh khắc gãy — đều nằm trên cùng một đường cong. Việc chỉ nhìn vào khoảnh khắc vươn lên và bỏ qua khoảnh khắc gãy là đọc sai một sự nghiệp. Đó là lý do tại sao tôi luôn cảnh giác với việc viết về tài năng trẻ như thể tương lai của họ đã được định sẵn.

Trong trường hợp của Carnegie, tôi không có bằng chứng về bất kỳ khoảnh khắc gãy nào trong tương lai. Nhưng tôi có đủ kinh nghiệm để biết rằng không có gì đảm bảo con đường của cậu sẽ suôn sẻ.

Điều đó khiến cho câu chuyện cộng đồng của cậu trở nên quan trọng hơn, không kém. Bởi vì dù sự nghiệp cạnh tranh của cậu có diễn ra thế nào, một cấu trúc đã được tạo ra cho 780 đứa trẻ sẽ tồn tại độc lập với thành tích cá nhân của cậu. Đó là một loại di sản khác, và nó bền vững hơn.

Bối cảnh toàn cầu của thể thao cộng đồng — Tôi muốn mở rộng tầm nhìn ra ngoài biên giới Anh và Newham.

Thể thao cộng đồng nằm ở một vị trí kỳ lạ trong hệ thống thể thao toàn cầu. Nó là thứ mà mọi tổ chức thể thao nói rằng họ ủng hộ, nhưng nó thường không nhận được nguồn lực tương xứng với tầm quan trọng của nó. Tiền trong thể thao chảy về phía đấu trường, phía tài trợ, phía truyền hình, và phía các cơ sở ưu tú. Nó chảy yếu ớt hơn nhiều về phía các chương trình tiếp cận cộng đồng.

Câu chuyện của Carnegie là một ví dụ nhỏ nhưng rõ về cách thể thao cộng đồng có thể vận hành khi nó được cấu trúc đúng cách. Nó không cần một cơ sở mới. Nó không cần một nguồn vốn lớn. Nó cần một cấu trúc và một người khởi xướng.

Nhìn rộng hơn, thể thao toàn cầu đang ở một thời điểm đặc biệt. Sau nhiều năm tập trung vào thành tích ưu tú, đã có một sự chuyển hướng, dù chậm, về phía thể thao cơ sở. Đại dịch Covid-19 năm 2026 đã làm lộ rõ sự bấp bênh của thể thao cộng đồng, và nó cũng làm lộ rõ tầm quan trọng của nó. Trong một thời điểm mà các sân vận động trống rỗng, những chương trình nhỏ ở các cơ sở cộng đồng là thứ giữ cho thể thao sống.

Tôi đã trải qua điều đó ở Kenya với Wanjiru, và tôi đã trải qua điều đó ở London với câu chuyện này. Trong cả hai trường hợp, đó không phải là các tổ chức lớn giữ cho môn thể thao sống. Đó là các cá nhân.

Điều đó có ý nghĩa gì cho tương lai? Tôi nghĩ nó có nghĩa là các tổ chức thể thao lớn — các liên đoàn, các ủy ban Olympic, các cơ sở Thế vận hội — cần nhìn vào các mô hình như chương trình của Carnegie không phải như những câu chuyện quan hệ công chúng, mà như những mẫu thiết kế có thể nhân rộng.

Một hồ bơi Olympic không tự động trở thành một hồ bơi cộng đồng. Nhưng nó có thể trở thành một hồ bơi cộng đồng nếu có một cấu trúc được đặt vào đó, và nếu các bên liên quan có lợi ích trong việc làm cho nó hoạt động. Đó là bài học từ một chàng trai 17 tuổi ở phía Đông London, và nó có thể được áp dụng ở những nơi xa hơn nhiều.

Về câu hỏi cạnh tranh và cộng đồng — Tôi muốn nói tới một căng thẳng mà tôi tin là cốt lõi của câu chuyện này. Đó là căng thẳng giữa thể thao cạnh tranh và thể thao cộng đồng.

Chúng thường được trình bày như hai mục tiêu khác nhau. Chúng thực sự có thể xung đột. Một hồ bơi dành cho các vận động viên ưu tú có lịch tập kín, giá vé cao, và một văn hóa kỳ vọng cao. Một chương trình cộng đồng có lịch linh hoạt, chi phí thấp hoặc miễn phí, và một văn hóa thân thiện với người mới. Hai môi trường này cần các cấu trúc khác nhau.

Nhưng Carnegie đã chứng minh rằng chúng không nhất thiết phải loại trừ nhau. Cậu là một vận động viên cạnh tranh trong chính cơ sở nơi cậu tổ chức một chương trình cộng đồng. Và cả hai danh tính đều được thúc đẩy bởi cùng một cơ sở hạ tầng: một hồ bơi 50m ở London, một câu lạc bộ có tổ chức, và một đơn vị vận hành sẵn lòng tham gia.

Tôi nghĩ đây là một trong những điều thú vị nhất về câu chuyện. Trong nhiều môn thể thao, cạnh tranh và cộng đồng bị đặt ở hai đầu đối lập của một trục. Ở đây, chúng nằm trên cùng một trục. Cậu vừa cạnh tranh vừa xây dựng. Và hai hoạt động này không chỉ cùng tồn tại — chúng củng cố lẫn nhau. Cậu sử dụng uy tín của mình như một vận động viên để thu hút sự chú ý cho chương trình. Chương trình cung cấp cho cậu một danh tính rộng hơn thành tích cạnh tranh.

Đây là một cấu trúc tôi nghĩ nên được nghiên cứu và nhân rộng nhiều hơn.

Một chú ý về cách kể chuyện — Trước khi tôi kết thúc, tôi muốn nói tới một điều về cách câu chuyện này có thể được kể sai.

Trong báo chí thể thao, có một xu hướng kể các câu chuyện cộng đồng theo một khuôn mẫu cảm động. Một người trẻ tốt bụng làm điều tốt cho những đứa trẻ kém may mắn. Câu chuyện được kể với một tông giọng ấm áp, và các con số được nêu ra như bằng chứng cho lòng tốt.

Tôi không thích khuôn mẫu đó. Nó làm mờ đi những gì thực sự đang xảy ra. Nó biến một vấn đề cấu trúc thành một câu chuyện cá nhân. Nó biến một thất bại hệ thống thành một chiến thắng cá nhân.

Câu chuyện thực ở đây không phải là một chàng trai tốt bụng. Câu chuyện thực là một hệ thống đã không cung cấp một dịch vụ cơ bản cho 41% trẻ em ở một quận giàu tiềm năng, và một cấu trúc đã được đặt vào để lấp khoảng trống đó. Jeremiah Carnegie là một phần của cấu trúc đó. Cậu không phải là toàn bộ câu chuyện.

Khi chúng ta kể câu chuyện như một câu chuyện cá nhân, chúng ta vô tình tạo ra một sự phụ thuộc. Nếu chương trình thành công chỉ vì Carnegie, thì nó sẽ thất bại khi cậu rời đi. Thay vào đó, chúng ta nên kể câu chuyện như một câu chuyện về cấu trúc — về bốn bên đã cùng nhau tạo ra một thứ mà không bên nào có thể tạo ra một mình. Nếu cấu trúc đó được công nhận và đầu tư, nó có thể tồn tại lâu dài.

Đây là lý do tại sao tôi nhấn mạnh vào mô hình phối hợp bốn bên trong phân tích này. Đó không phải là một chi tiết nhỏ. Đó là trung tâm của khả năng mở rộng.

Tổng kết và tiếp theo — Vậy chúng ta có gì ở đây.

Một vận động viên ếch 17 tuổi với thành tích cá nhân tốt nhất 1:04.17 ở hồ 50m, huy chương bạc ở giải lứa tuổi quốc gia Anh, sống ở Croydon, bơi cho câu lạc bộ Newham and UEL. Một tầng phát triển điển hình của hệ thống bơi lội Anh, không có dấu hiệu của tầng ưu tú quốc tế.

Và một chương trình dạy bơi miễn phí, tiếp cận tất cả các trường tiểu học ở Newham, chạm tới 780 đứa trẻ, trong đó 320 đứa trẻ chưa từng học bơi, cung cấp trang bị miễn phí, tổ chức thành các lớp 5 ngày nhân 30 phút, tại một hồ bơi Olympic, trong một mô hình phối hợp bốn bên.

Hai câu chuyện này được kể với hai thang đo khác nhau. Câu chuyện về vận động viên được đo bằng giây. Câu chuyện về chương trình được đo bằng số trẻ em. Và nếu tôi phải chọn một câu chuyện để theo dõi trong 12 tháng tới, tôi chọn câu chuyện thứ hai.

Thành tích cạnh tranh của một vận động viên 17 tuổi có thể thay đổi. Cậu có thể cải thiện, có thể chững lại, có thể chấn thương, có thể rời bể bơi. Nhưng một cấu trúc dạy bơi miễn phí ở một quận như Newham, nếu nó được thể chế hóa, sẽ tiếp tục chạm tới trẻ em mà không phụ thuộc vào số giây của bất kỳ ai.

Và điều đó quay trở lại với một điều tôi đã nghĩ về cả năm nay. Trong thể thao, chúng ta đo lường quá nhiều bằng thành tích và quá ít bằng tác động. Chúng ta có các hệ thống xếp hạng hoàn hảo cho tốc độ, và gần như không có hệ thống nào cho việc mở rộng tiếp cận. Đó là một sự mất cân bằng, và nó định hình cách chúng ta nhìn vào môn thể thao.

Jeremiah Carnegie sẽ có thể được đo bằng bảng thành tích, và sẽ có người đo cậu bằng bảng thành tích. Nhưng ở London Aquatics Centre, có 780 đứa trẻ đã chạm nước lần đầu, và điều đó không xuất hiện trong bất kỳ bảng thành tích nào.

Tôi không đọc bảng thành tích. Tôi đọc đường chạy trong mắt họ. Và trong mắt của 780 đứa trẻ ở phía Đông London, đường chạy đó mới chỉ bắt đầu. Còn đường về đích ở đâu, không ai trong chúng ta biết — kể cả Carnegie.